Časopis ARS obilježava 40 godina postojanja jubilarnim brojem

Jubilarni broj časopisa ARS, kojim se obilježavaju četiri decenije od njegovog osnivanja 1986. godine, na gotovo 400 stranica okuplja neke od najznačajnijih autora savremene crnogorske i regionalne književnosti.

Među zastupljenim piscima i intelektualcima su Milorad Popović, Miljenko Jergović, Svetislav Basara, Jovica Aćin, Ivan Lovrenović, Josip Mlakić, Faruk Šehić, Boris A. Novak, Ahmed Burić, Enver Kazaz, Dragana Tripković, Nikola Nikolić i brojni drugi.

ARS je prvi put objavljen na Cetinju u avgustu 1986. godine. Grafičku koncepciju prvog broja osmislio je Bogdan Kršić, a među autorima i prevodiocima bili su Borislav Pekić, Oskar Davičo, Tomaž Šalamun, Alen Ginzberg, Vlado Gotovac, Rudi Šeligo, Neda Miranda Blažević, Vojislav Despotov i Vojo Šindolić.

Jubilarni broj otvara tekst Milorada Popovića „Prvih četrdeset godina ARSA“, svojevrsna hronika časopisa i kulturnog i političkog vremena u kojem je nastajao i opstajao. Popović je zastupljen i prozom „Hotel Dubrovnik“, dok Miljenko Jergović objavljuje tekst „Dvojica“, odlomak iz romana-inventarne knjige u nastajanju „Moje stvari“.

Svetislav Basara zastupljen je odlomkom iz romana „Šerpas“, Jovica Aćin tekstom „Mistični put“, Ivan Lovrenović tekstom „Hirovit gost je smrt“, dok Ljubeta Labović objavljuje prozu „Posljednji dan sa Ester“. U broju su i „Legenda o tišini“ Josipa Mlakića, „Parfem s Orijenta“ Faruka Šehića i „Poema o Dobrom Selu“ Dragane Tripković.

Posebno mjesto pripada slovenačkom pjesniku Borisu A. Novaku, koji objavljuje „Pjesme za 40-godišnjicu ARS-a“, dok Ahmed Burić potpisuje tekst „Kapitalizam“, a Enver Kazaz „Pred kraj“.

Prozni dio nastavljaju Marija Krivokapić pričom „Držanje po kroju“, Dragana Kršenković Brković tekstom „Šapat zaboravljenih glasova“, Marija Sarap prozom „Vodeni ljudi“ i Almir Bašović tekstom „Sarajevci“.

U jubilarnom izdanju objavljena je i priča „Zimska priča“ irske književnice Silije de Frejn, u prevodu Aleksandre Nikčević-Batrićević.

Poseban temat „Žene i starenje – Ka preispitivanju ženskog iskustva starenja“, koji je priredila Aleksandra Nikčević-Batrićević, bavi se starenjem kao književnim, kulturnim, rodnim i društvenim iskustvom.

U okviru temata objavljeni su radovi Dragane Kršenković Brković, Marije Krivokapić, Kristine Bojanović, Tatjane Bijelić i Jelene Pralas.

Nakon temata, Nikola Nikolić objavljuje „Dnevnik“, a Sead Šabotić „Atlas izgubljenih reprezentacija – kartografske zapise“, posvećen Božu Koprivici.

Esejističko-kritički dio broja donosi tekstove Ethema Mandića, Biljane Miranović, Gordane Kuč i Novice Vujovića.

Časopis ARS tokom četiri decenije izlazio je u različitim državnim i društvenim okolnostima, zadržavajući Cetinje kao svoju adresu i istovremeno gradeći regionalnu književnu reputaciju. Dobitnik je i nagrade Sarajevskog sajma knjiga za najbolji časopis u regionu.

Od jubilarnog broja član redakcije ARS-a postaje i Miljenko Jergović, koji je uredio prethodno izdanje časopisa posvećeno tekstovima sa njegovog „Ajfelovog mosta“.

Broj 3–4/2026 zamišljen je ne samo kao osvrt na četiri decenije postojanja, već i kao nastavak uređivačke i književne poetike časopisa.

Izvor: Otvoreni kulturni forum OKF