Gostujuće predavanje Dušana Medina na Univerzitet Kalifornije u Berkliju o kulturnom nasljeđu Crne Gore i arheologiji Budve

Na Univerzitetu Kalifornije u Berkliju (University of California, Berkeley), u okviru programa Arheološkog istraživačkog centra (Archaeological Research Facility) i Odjeljenja za slovenske jezike i književnosti (Department of Slavic Languages & Literatures), dana 29. aprila 2026. realizovano predavanje pod nazivom „Cultural Heritage in a Small State: The Archaeology of Montenegro Through the Case of Budva”.

U pitanju je bilo gostujuće predavanje po pozivu koje je održao Dušan Medin, doktorand arheologije, saradnik u nastavi Univerziteta Donja Gorica i izvršni direktor Društva za kulturni razvoj „Bauo”, koji je tom prilikom predstavio bogato i slojevito kulturno i arheološko nasljeđe Crna Gora, s fokusom na višeslojni urbani razvoj i kontinuitet Budve od antičkog perioda do savremenog doba.

U okviru predavanja posebno je naglašeno da Crna Gora, uprkos svojoj teritorijalnoj veličini koja je čini jednom od manjih država na Balkanu i u Evropi, posjeduje izuzetno bogato i raznovrsno kulturno nasljeđe koje obuhvata sve epohe – do savremenog doba. Istaknuto je da ovaj prostor karakteriše kontinuirano prisustvo čovjeka, kao i brojnost arheoloških kulturnih slojeva, što ga čini vanredno značajnim arheološkim prostorom jugoistočne Evrope.

Kroz interdisciplinarni pristup, obuhvatio je ključne arheološke i kulturne segmente prostora Crne Gore, ukazujući na njen geostrateški položaj na raskršću Mediterana i Balkana, istoka i zapada, hrišćanstva i islama, kao i na značaj interakcija između primorskih i kontinentalnih zona. Poseban akcenat stavljen je na izazove savremenog upravljanja crnogorskim kulturnim nasljeđem, uključujući institucionalne kapacitete, odnos između istraživanja, zaštite i održivog razvoja, kao i pritiske urbanizacije i turizma, naročito u slučaju primorja.

Posebna pažnja posvećena je poziciji arheologije u okviru savremenih kulturnih politika Crne Gore, pri čemu je ukazano na dominantnu ulogu javnog sektora u istraživanju i zaštiti nasljeđa, ali i na izazove s tim u vezi, te na nedostatak specijalizovanih obrazovnih programa, istraživačkih institucija, laboratorija itd., kao i na potrebu jačanja sistemskog i strateškog pristupa ovoj oblasti.

Kao centralna studija slučaja predstavljena je teritorija opštine Budva, sa Starim gradom i okolnim kopnenim i podvodnim područjem kao izuzetno važnim arheološkim nalazištima. Riječ je o jednom od najstarijih urbanih centara na istočnoj obali Jadrana, s kontinuitetom života od mlađe praistorije do danas. Naglašena je uloga Budve kao važnog društvenog, privrednog, duhovnog i kulturnog središta kroz različite istorijske epohe, ali i bogatstvo njenih arheoloških nalaza, uključujući nekropole, arhitektonske ostatke i mnogobrojne primjere pokretnih nalaza, kako onih koji su danas u muzejskim institucijama ili privatnim kolekcijama.

U završnom dijelu predavanja istaknuti su mogući pravci budućeg razvoja, koji podrazumijevaju snažnije povezivanje arheologije sa savremenim društvenim potrebama, uključujući održivi turizam, digitalizaciju kulturnog nasljeđa i aktivnije uključivanje lokalnih zajednica u procese interpretacije i zaštite. Takođe je naglašena potreba za intenziviranjem međunarodne saradnje i pozicioniranjem Crne Gore kao relevantnog istraživačkog prostora u širem mediteranskom i balkanskom kontekstu.

Predavanje, u trajanju od oko sat vremena, izazvalo značajno interesovanje akademske zajednice, istraživača i studenata, koji su ga pratili uživo i putem Zoom platforme, što je otvorilo prostor za diskusiju o savremenim pristupima arheologiji, kulturnim politikama i međunarodnoj saradnji u oblasti nasljeđa, ne samo u Crnoj Gori.

Detaljnije o predavanju može se vidjeti na linku UC Berkeley s najavom događaja: https://events.berkeley.edu/iseees/event/316200-cultural-heritage-in-a-small-state-archaeology-budva .

Ovo predavanje, kao i četrdesetodnevni boravak Dušana Medina u Sjedinjenim Američkim Državama, realizuju se u okviru projekta „Crna Gora preko Atlantika“, koji je podržala Fondacija Miloš Karadaglić kroz Programe u oblasti kulture i umjetnosti u saradnji sa partnerima, prijateljima i privatnim donatorima, dok je podršku pružilo i crnogorsko Ministarstvo dijaspore. Više o ovom projektu vidjeti na sljedećem linku: https://mina.news/article/fondacija-milo%C5%A1-karadagli%C4%87-podr%C5%BEala-projekat-crna-gora-preko-atlantika .

Izvor: Društvo za kulturni razvoj „Bauo” I Association for Cultural Development „Bauo”