Programa „Između nas: Rad u umjetnosti”

U subotu, 31. januara u 18 h, u prostoru DKC Pomorandža (Ulica 4. jula, Podgorica), biće održan prvi susret Čitalačkog kluba u okviru programa „Između nas: Rad u umjetnosti“ (Teorema + Treća ruka).

Nakon otvaranja Radničkog kluba, izložbe kroz koju su se bavili pitanjem rada u umjetnosti i pokrenuli izdavačku djelatnost (A. Gvozdenović & N. Gligorović, MSUCG, 2025), udruženja Teorema i Treća ruka nastavljaju saradnju i najavljuju program „Između nas: Rad u umjetnosti“.

Program je posvećen pitanjima rada u umjetnosti, položaja radnika_ca u kulturi, građenju kolektiviteta, samoorganizovanja i feminističkih principa rada, kroz istraživanja, radionice, predavanja, diskusije, rezidencije, čitalački klub i izložbu.

Kao udruženja koja sprovode programe alternativne, teorijske i praktične edukacije, sažimaju zajedničke ciljeve uspostavljanja stabilnijeg okvira za djelovanje, jačanja profesionalnih i finansijskih kapaciteta organizacija, edukacije šire kulturno-umjetničke zajednice i uspostavljanja međuresornih i međunarodnih saradnji.

Nastavljaju da rade na osnaživanju zajednice, organizovanjem čitalačkog kluba, radionica, predavanja, rezidencije i diskusija u cilju unapređenja statusa radnika_ca u kulturi.

Njihov pristup i djelovanje je transdisciplinarno jer ne polazi od unaprijed definisanih uloga (umjetnik, stručnjak u kulturi, istraživač, dizajner), već od zajedničkih pitanja i uslova rada u umjetnosti i potrebe da ih otvore iz više uglova. Znanje se ne proizvodi samo akademski ili umjetnički, već kroz čitanje, štampu, eksperimente, boravak u prirodi, razgovor s lokalnom zajednicom…

Transdisciplinarnost je metodološki izbor i etika djelovanja: način da se izbjegne zatvaranje znanja u postavljene granice, i da se umjesto toga grade horizontalna polja saradnje utemeljena na solidarnosti, odgovornosti i zajedničkom učenju.

Čitalački klub: feministički principi organizovanja i djelovanja u kulturi

Prva aktivnost u okviru programa „Između nas: Rad u umjetnosti“ jeste početak rada Čitalačkog kluba koji će se dešavati jednom mjesečno tokom 2026. godine. Čitalački klub tematizuje pitanja rada u umjetnosti i modele kolektiviteta zasnovane na feminističkim principima organizovanja i djelovanja.

Prvi susret zakazan je 31. januara u 18 h u prostoru DKC Pomorandža (Ulica 4. jula, Podgorica). Tokom prvog susreta biće predstavljene aktivnosti programa i razmijenjene bibliografske reference kako bi se zajedno čitalo, saznavalo, reagovalo i djelovalo.

Poziv je otvoren za sve koji su spremni da razgovaraju, istražuju i razmjenjuju, bez obzira na prethodno iskustvo ili poznavanje feminističkih teorija.

Radnu grupu programa „Između nas: Rad u umjetnosti“ čine: Ana Aleksić, Nela Gligorović, Adrijana Gvozdenović i Ivana Vujošević.

Program „Između nas: Rad u umjetnosti“ podržan je putem Javnog konkursa za finansiranje programa nevladinih organizacija „Jačanje strukovnih udruženja u kulturi“ Ministarstva kulture i medija, a sprovode ga udruženja Teorema i Treća ruka.

VIŠE O UDRUŽENJIMA TEOREMA I TREĆA RUKA

Teorema je udruženje koje okuplja transdisciplinarne umjetnike i stručnjake u kulturi, i bavi se istraživanjem, produkcijom i afirmacijom savremenih umjetničkih praksi. Okuplja umjetnike, stručnjake i praktičare iz različitih oblasti – umjetnosti, kustoske prakse, dizajna, teorije, produkcije i obrazovanja – koje povezuje transdisciplinarni pristup savremenoj umjetničkoj produkciji i zajednički rad na poboljšanju uslova rada u kulturi. Iako dolaze iz različitih profesionalnih pozadina, dijele zajedničko polje djelovanja u savremenoj umjetnosti, bazirano na solidarnosti, feminističkim principima, horizontalnosti i kritičkom promišljanju institucionalnih struktura. Ključna poveznica je djelovanje na polju savremene umjetnosti i teorije koje se, u skladu sa aktuelnim tendencijama, formira kao struka za sebe.

Treća ruka funkcioniše kao eksperimentalna grafička proizvodna jedinica, usmjerena na sito štampu, knjigotvorstvo, samoizdavaštvo i zajedničko učenje. Treća ruka raspolaže prostorom u Podgorici, koji je kolektivu Treće ruke dodijeljen na korištenje od Sekreterijata za kulturu Glavnog grada Podgorica. Prostor je opremljen sa RISO mašinom i stvoreni su osnovni uslovi za sito štampu. Pored individualnih umjetničkih produkcija i izdavaštva, Treća ruka sprovodi radionice sito štampe, knjigoveza i izrade fanzina, kao demokratične pristupe štampi i izdavaštvu.

Cilj osnivanja ovih udruženja je sprovođenje programa alternativne, teorijske i praktične edukacije, pa su tokom 2024. godine realizovali Feminističku školu za radnike/ce u kulturi (Teorema), a članice udruženja Teorema i Treća ruka su zajedno radile na izdavanju prvog broja časopisa „Između nas: Rad u umjetnosti“, koji je predstavljen u Muzeju savremene umjetnosti Crne Gore (2025) i na osnovu koga se nastavlja dalji rad.

Prvi broj magazina dostupan je na sajtu Rose Luxemburg Stiftung, koji su, uz podršku Ministarstva kulture i medija Crne Gore, sufinansirali izradu i promociju magazina: [https://rosalux.rs/rosa-publications/izmedu-nas-rad-u-umjetnosti-between-us-work-in-art/](https://rosalux.rs/rosa-publications/izmedu-nas-rad-u-umjetnosti-between-us-work-in-art/)

Izvor: NVO Teorema